Bir metraj listesinde tek başına yazan "HDPE boru" ifadesi hiçbir şey söylemez. Aynı adı taşıyan iki boru; farklı hammadde sınıfı, farklı cidar kalınlığı ve farklı basınç dayanımı taşıyabilir. Bu rehberde HDPE borunun ne olduğunu, PE 100 ile PE 32'yi neyin ayırdığını, SDR ile PN'in nasıl birbirine bağlandığını ve çap seçiminin hangi ölçüye göre yapıldığını açıklıyoruz.
Kısa Cevap
HDPE boru; yüksek yoğunluklu polietilenden üretilen, esnek, korozyona uğramayan ve basınçlı hatlarda kullanılabilen bir plastik borudur. Basınçlı tiplerinde dayanım, hammadde sınıfı (PE 100, PE 80, PE 32) ile cidar kalınlığı oranı (SDR) birlikte tanımlanır; ikisi bir araya geldiğinde PN basınç sınıfı ortaya çıkar. İçme suyu hatlarında TS EN 12201 kapsamındaki basınçlı PE borular kullanılır.
Bu Yazıda Neler Var?
- HDPE'nin açılımı ve borunun temel yapısı
- PE 100, PE 80 ve PE 32 sınıfları arasındaki fark
- SDR nedir, PN ile ilişkisi nasıl kurulur
- Kangal mı boy mu: çap aralığına göre sevkiyat biçimi
- İç çap ile dış çap neden karıştırılır
- HDPE borunun kullanıldığı ve kullanılmadığı hatlar
- Fiyatı hangi değişkenler yukarı, hangileri aşağı çeker
- Sıkça sorulan sorular
HDPE Boru Nedir, Açılımı Ne Demek?
HDPE, İngilizce High Density Polyethylene ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçe karşılığı yüksek yoğunluklu polietilendir. Sektörde aynı ürün için kısaca "PE boru" da denir ve ikisi aynı şeyi anlatır. Boru, eritilmiş polietilenin kalıptan geçirilip soğutulmasıyla tek parça hâlinde elde edilir; gövdesinde ek bir taşıyıcı katman ya da lif bulunmaz.
Malzemeyi altyapıda öne çıkaran özellik esnekliğidir. Boru, zemin oturmasını ve titreşimi kırılmadan takip eder; oturması tamamlanmamış dolgularda ve hareketli zeminlerde bu davranış belirleyici olur. Metal borulardan farklı olarak paslanmaz, iç yüzeyinde kireç tutunması güçtür ve toprak kaynaklı korozyondan etkilenmediği için katodik korumaya ihtiyaç duymaz.
Esnek gövde
Zemin hareketini kırılmadan karşılar; küçük çaplarda kangal hâlinde sarılabilir.
Korozyona uğramaz
Toprak ve su kaynaklı korozyondan etkilenmez, katodik koruma gerektirmez.
Düz iç yüzey
Pürüzsüz iç cidar akış kaybını düşük tutar, zamanla tortu ve kabuk bağlamaz.
Kaynaklı sürekli hat
Alın kaynak ve elektrofüzyonla ek yeri boru gövdesi kadar sürekli hâle gelir.
Hafif taşıma
Metre ağırlığı düşüktür; saha içi taşıma, indirme ve serme işi kolaylaşır.
Kimyasal kararlılık
Toprak altındaki tuz ve asit ortamında bozunmaz; gömülü hatlarda uzun ömürlüdür.
HDPE Boru Çeşitleri: Aynı Hammadde, Dört Farklı İş
Piyasada "HDPE boru" başlığı altında toplanan ürünler tek bir kalem değildir. Hepsi polietilen hammaddelidir; ayrıştıkları nokta basınç taşıyıp taşımadıkları ve gövde geometrisidir.
Basınçlı şebeke borusu
PN sınıflı, tek cidarlı boru. İçme suyu, basınçlı sulama ana hattı, yangın hattı ve hidrant beslemesi.
Kangal boru
Küçük çaplarda rulo hâlinde sevk edilen tip. Parsel bağlantısı ve arazi sulamasında ek sayısını azaltır.
Koruge boru
Çift cidarlı, basınçsız tip. Yağmur suyu ve kanalizasyon hatlarında SN halka rijitliğiyle seçilir.
Perforeli ve drenaj
Gövdesi yarıklı tip. Zemindeki fazla suyu içine alıp uzaklaştırır, temiz su taşımaz.
HDPE gövdeli boru ailesi
Dördü de polietilen hammaddelidir; ayrıştıkları tek nokta basınç taşıyıp taşımadıklarıdır.
PE 100, PE 80, PE 32: Sınıf Adı Ne Anlatır?
Boru üzerindeki PE 100 ya da PE 32 yazısı kalınlığı veya çapı değil, hammaddenin uzun süreli dayanım sınıfını gösterir. Sayı, malzemenin minimum gerekli mukavemet (MRS) değerinin on katıdır: PE 100 için 10 MPa, PE 80 için 8 MPa, PE 32 için 3,2 MPa. Aynı çap ve aynı cidar kalınlığında PE 100 boru, PE 80'e göre daha yüksek işletme basıncına dayanır.
| Sınıf | Ne anlama gelir | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| PE 100 | Yüksek dayanım sınıfı; aynı basınç için daha ince cidar yeter | İçme suyu ana hattı, şebeke dağıtımı, yangın hattı |
| PE 80 | Orta dayanım sınıfı; mevcut hatla uyum gereken işlerde karşımıza çıkar | Yenileme ve eski hatta bağlanan kesimler |
| PE 32 | Düşük basınç sınıfı; ince cidarlı ve çok esnek | Bahçe ve arazi sulama, mevsimlik hatlar |
| PE 100-RC | Çatlak ilerlemesine dirençli tip | Kumsuz dolgu, kazısız yenileme uygulamaları |
SDR Nedir? Cidar Kalınlığı ile PN İlişkisi
SDR (Standard Dimension Ratio), borunun dış çapının cidar kalınlığına oranıdır. Ø110 bir borunun cidarı 10 mm ise SDR 11'dir. Oran küçüldükçe cidar kalınlaşır, boru ağırlaşır ve daha yüksek basınca dayanır. Sahada çoğunlukla PN değeri konuşulur; ancak PN bağımsız bir ürün özelliği değildir, hammadde sınıfı ile SDR birleştiğinde ortaya çıkar. PE 100 hammadde için yaygın karşılıklar aşağıdaki gibidir.
| SDR | PE 100 karşılığı | Pratik yorum |
|---|---|---|
| SDR 26 | PN 6,3 | İnce cidar; düşük basınçlı sulama ve yer üstü dağıtım |
| SDR 21 | PN 8 | Basıncı sınırlı tutulan dağıtım hatları |
| SDR 17 | PN 10 | Şebeke dağıtımında en sık istenen aralık |
| SDR 13,6 | PN 12,5 | Kot farkının basıncı yükselttiği kesimler |
| SDR 11 | PN 16 | Ana isale, yangın hattı, yüksek basınçlı hatlar |
| SDR 9 | PN 20 | Özel basınç koşulu bulunan uygulamalar |
Basınçlı HDPE hattın kurulum sırası
- Kazı ve taban düzeltme
- Yatak malzemesinin serilmesi
- Boruların hat boyunca dizilmesi
- Kaynak veya kaplinle birleştirme
- Basınç testi
- Yan dolgu ve sıkıştırma
- Üst dolgu ve ikaz bandı
HDPE Boru Çapları: Kangal mı, Boy mu?
HDPE boruda anma çapı dış çaptır. Ø110 bir borunun dış çapı 110 mm'dir; iç çap ise SDR'ye göre değişir. "İç çapı kaç?" sorusunun tek bir cevabı olmamasının nedeni budur — aynı Ø110 boru, SDR 11'de SDR 17'ye göre belirgin biçimde daha dar bir akış kesiti verir.
Ölçü verirken üç bilgi birden gerekir
Teklif ve siparişte yalnız çap yazmak yeterli değildir. Dış çap, hammadde sınıfı (PE 100 / PE 32) ve SDR ya da PN birlikte belirtilmelidir. Bu üçlü olmadan "Ø110 HDPE boru" ifadesi, metre ağırlığı ve dayanımı birbirinden çok farklı ürünlere karşılık gelir.
| Çap aralığı | Sevkiyat biçimi | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| Ø20 – Ø32 | Kangal | Damlama ana borusu, bahçe hattı, parsel bağlantısı |
| Ø40 – Ø63 | Kangal | Sulama dağıtım hattı, küçük abone bağlantısı |
| Ø75 – Ø110 | Kangal veya boy | Site içi şebeke, sulama ana hattı |
| Ø125 – Ø250 | Boy | Şebeke dağıtımı, yangın hattı, sanayi sahası |
| Ø280 ve üzeri | Boy | Ana isale hatları ve büyük çaplı besleme |
Hattı birleştirme tarafını da okumak ister misiniz?
HDPE boruyu birleştirmenin üç yolu var: alın kaynak, elektrofüzyon ve kaplin. Hangisinin nerede işe yaradığını, adım sırasını ve kaynağı bozan hataları ayrı rehberde anlattık.
Kaynak Rehberini AçHDPE Boru Nerelerde Kullanılır, Nerelerde Kullanılmaz?
- İçme suyu şebekesi ve abone bağlantı hatları
- Tarımsal ve peyzaj sulamada ana hat ile dağıtım hatları
- Yangın hattı ve hidrant beslemesi
- Enerji ve haberleşme kablolarının muhafazası
- Basınçsız tiplerle yağmur suyu, kanalizasyon ve drenaj
- Bina içi sıcak su tesisatı — bu hatlar PP-R borunun işidir
- UV koruması olmayan tiple uzun süre güneşe açık yer üstü hattı
- Yüksek sıcaklıkta akışkan taşınan endüstriyel hatlar
Basınçsız HDPE tipler: drenaj ve perforeli grubu
Bu grup su taşımaz, su toplar. Zemindeki fazla suyu alıp tahliye hattına yönlendirir.
Yuvarlak Drenaj Boruları
Drenaj Boruları
HDPE / PE
Ürünü incele
Geotekstil Keçe Sargılı Drenaj Boruları
Drenaj Boruları
Geotekstil Keçe Sargılı
Ürünü incele
Tünel Tipi Drenaj Borusu
Drenaj Boruları
HDPE / PE
Ürünü incele
Perforeli Koruge Borular
Koruge Borular
HDPE / PE
Ürünü incele
FKS Koruge Borular
Koruge Borular
HDPE / PE
Ürünü inceleHDPE Borunun Sınırları Nerede Başlar?
Malzemenin iki gerçek zayıf noktası vardır. Birincisi sıcaklık: polietilen ısındıkça basınç dayanımı düşer, bu yüzden sıcak akışkan hatları HDPE'nin alanı değildir. İkincisi UV; koruması olmayan boru uzun süre güneş altında bekletildiğinde yüzeyde yaşlanma başlar. Şantiyede stoklanan boruların üstünü örtülü tutmak, montajdan sonra ortaya çıkacak sorunların çoğunu baştan keser. Üçüncü pratik sınır ise ektir: HDPE dişli birleştirmeye uygun bir malzeme değildir, sızdırmazlık ya kaynaklı ekle ya da doğru seçilmiş mekanik kaplinle sağlanır.
HDPE Borular
Şebeke hattında ilk bakılacak ürün
PE 100 basınçlı borular, içme suyu ve basınçlı sulama hatlarının omurgasıdır. Sipariş verirken çapın yanına hammadde sınıfını ve SDR ya da PN değerini yazmanız yeterli; metrajı kalem kalem biz kırıyoruz. Kangal ve boy sevkiyat seçenekleri, sahanın taşıma ve serme imkânına göre birlikte belirlenir.
HDPE Boru Fiyatını Ne Belirler?
HDPE boruda tek bir liste rakamı yoktur; fiyat beş değişkenin birleşiminden çıkar. Aşağıdaki tablo hangi etkenin fiyatı hangi yöne çektiğini gösterir.
| Etken | Fiyata etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Çap büyüdükçe | ▲ artar | Metre başına düşen hammadde miktarı hızla artar |
| SDR küçüldükçe (PN yükseldikçe) | ▲ artar | Cidar kalınlaşır, metre ağırlığı yükselir |
| PE 32'den PE 100'e geçiş | ▲ artar | Daha yüksek dayanım sınıfı hammadde kullanılır |
| Metraj arttıkça | ▼ düşer | Hazırlık ve sevkiyat verimliliği birim maliyeti düşürür |
| Kangal yerine boy sevkiyat | ▲ artar | Hacim kaplar, araç doluluğu düşer |
| Ek parça oranı yükseldikçe | ▲ artar | Ek parçalar metre fiyatından bağımsız fiyatlanır |
Neden liste fiyatı yayınlamıyoruz?
HDPE boruda fiyat; hammadde sınıfı, SDR, çap, metraj ve sevkiyat noktasına göre değişir. Tek bir liste rakamı bu beş değişkeni gizlediği için yanıltıcı olur. Metraj listenizi ilettiğinizde kalem bazlı, kırılımlı teklif hazırlıyoruz.
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, HDPE boru ve ek parçalarını İstanbul Başakşehir'deki merkezinden tedarik eder. HDPE'de sevkiyatı belirleyen şey metrajdan çok ambalaj biçimidir: kangal ürünlerde rulo çapı aracın kasa yüksekliğini, boy ürünlerde çubuk uzunluğu araç uzunluğunu zorlar. İkisi de sipariş öncesinde teyit edilir; Türkiye geneline şantiye teslimi yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Altyapı › HDPE Borular
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
- Basınçlı boru standardı
- TS EN 12201
- Sipariş bilgisi
- Çap + PE sınıfı + SDR/PN + metraj
- Teklif süresi
- Metraj listesiyle aynı gün
Sıkça Sorulan Sorular
HDPE boru ile PE boru aynı şey mi?+
Evet. HDPE, yüksek yoğunluklu polietilenin kısaltmasıdır; sektörde aynı ürün için kısaca PE boru da denir. Ürünü ayıran şey adı değil, hammadde sınıfı (PE 100, PE 80, PE 32) ve SDR değeridir.
HDPE boru içme suyunda kullanılır mı?+
Evet. İçme suyu hatlarında TS EN 12201 kapsamındaki basınçlı PE borular kullanılır. Bu hatlarda genellikle PE 100 sınıfı tercih edilir; SDR ise hattın işletme basıncına göre seçilir.
HDPE boruda iç çap nasıl bulunur?+
Anma çapı dış çaptır. İç çap, dış çaptan iki kat cidar kalınlığı çıkarılarak bulunur; cidar kalınlığı da SDR'ye bağlıdır. Bu yüzden iç çap sorusundan önce SDR değerinin netleşmesi gerekir.
Kangal boru mu, boy boru mu tercih edilmeli?+
Küçük çaplarda kangal, metredeki ek sayısını ciddi biçimde azaltır ve montajı hızlandırır. Çap büyüdükçe sarım zorlaşır ve boy sevkiyat öne çıkar. Sahanın taşıma ile serme imkânı da karara girer.
HDPE boru kaç yıl dayanır?+
Gömülü ve doğru döşenmiş bir PE hattın servis ömrü uzundur; ancak süre hammadde sınıfına, işletme basıncına, akışkan sıcaklığına ve döşeme kalitesine bağlıdır. Tek bir yıl rakamı yerine hattı bu dört değişkene göre değerlendirmek daha doğrudur.
HDPE boru nasıl kesilir?+
Küçük çaplarda makas tipi boru kesici, büyük çaplarda kılavuzlu testere veya kesme aparatı kullanılır. Kesitin boru eksenine dik olması şarttır; eğik kesilen uç hem kaynakta hem kaplinde sızdırmaya yol açar.
HDPE boru ile koruge boru arasındaki fark nedir?+
İkisi de polietilendir. Basınçlı HDPE boru tek cidarlıdır ve PN basınç sınıfıyla tanımlanır. Koruge boru çift cidarlıdır, basınç taşımaz ve halka rijitliğiyle (SN) sınıflandırılır.
Sipariş verirken hangi bilgileri iletmeliyim?+
Çap, hammadde sınıfı, SDR ya da PN, toplam metraj, kangal veya boy tercihi ve sevkiyat adresi. Ek parça ihtiyacınız varsa birleştirme yönteminizi de yazın; spigot, elektrofüzyon ve kaplin ayrı listelerdir.
HDPE metrajınızı gönderin, kalem bazlı fiyat alın
Çap, PE sınıfı ve SDR kırılımınızı iletin; uygun ürünü belirleyip kalem bazlı teklifi hazırlayalım.
Teklif Al
