Mandallı hat sahada kolay iş sayılır: kaynak yok, makine yok, birkaç saatte kurulur. Zorluk montajda değil, borular tarlaya inmeden verilen üç kararda toplanır — hat hangi çapta çekilecek, başlıklar kaç metre arayla duracak ve aynı anda kaç tanesi çalışacak. Bu üç karar tutmazsa hat sızdırmaz ama parselin bir bölümü sezon boyunca kuru kalır.
Kısa Cevap
Mandallı sulama hattı; kaynak yapılmadan, mandal kelepçesi ve conta ile birbirine geçen PE borulardan kurulur. Başlıklar arası mesafeyi başlığın attığı en uzak nokta değil, ıslatma yarıçapı belirler: su komşu başlığın durduğu noktaya ulaşacak şekilde yerleşim yapılır. Boru çapı hattın taşıyacağı toplam debiye, aynı anda çalışacak başlık sayısı ise kaynağın verdiği debiye göre belirlenir.
Bu Yazıda Neler Var?
- Hat kurulmadan önce ölçülmesi gereken üç girdi
- Başlıklar kaç metre arayla dizilir
- Kare, üçgen ve kenar dizilimi hangi parselde işe yarar
- Sabit hat ile kaydırmalı hat arasındaki fark
- Ana hat ve lateral çapı neden ayrışır
- Aynı anda kaç başlık çalışabilir
- Hattı kurma sırası ve en sık yapılan hatalar
- Kontrol listesi ve sıkça sorulan sorular
Hat Kurulmadan Önce Neyi Ölçmek Gerekir?
Mandallı hat, kendisinden önce gelen üç sayının üzerine kurulur: kaynağın gerçekte verdiği debi, hattın giriş basıncı ve parselin en uzun kenarı. Debi aynı anda kaç başlığın çalışabileceğini, basınç başlığın tasarım yarıçapına ulaşıp ulaşamayacağını, parsel boyu ise kaç boy boru ve kaç mandal bağlantısı gerekeceğini belirler. Bu üçü ölçülmeden çizilen plan sahada bozulur; borular tarlaya indikten sonra düzeltmenin bedeli ek parça değil, yeniden kurulan bir hattır.
Kaç Metrede Bir Başlık Konur?
Başlık aralığı, başlığın attığı mesafeyle aynı şey değildir. Bir yağmurlama başlığı su kolunu en uzağa fırlattığında oraya çok az su bırakır; asıl yağış başlığa yakın bölgede toplanır. Bu yüzden aralık, en uzak damlaya göre değil, komşu başlığın durduğu noktaya su ulaşacak şekilde belirlenir. Nozul çapı, işletme basıncı ve rüzgâr bu mesafeyi doğrudan değiştirir: basınç düştükçe su kolu kısalır, rüzgâr arttıkça dizilim sıklaşır.
Kare düzen
Hat aralığı ile başlık aralığı eşittir. Düzgün dikdörtgen parsellerde plan çıkarması en kolay, ek parça sayısı en öngörülebilir dizilimdir.
Üçgen (şaşırtmalı) düzen
Komşu hattaki başlıklar aradaki boşluğa denk gelecek şekilde kaydırılır. Aynı başlıkla daha düzgün örtüşme verir, rüzgârlı arazide öne çıkar.
Dikdörtgen düzen
Hat aralığı ile başlık aralığı farklıdır. Uzun ve dar parsellerde metrajı düşürür, ama hatlar rüzgâra dik kurulmazsa kuru şerit bırakır.
Kenar ve köşe
Sınırdaki başlıklar tam daire çalışırsa su yola ve komşu parsele gider. Sektörü kısıtlanabilen başlık ya da daha sık dizilim gerekir.
Aralığı sayıyla belirlemek isterseniz
Islatma yarıçapı, debi ve basınçtan başlık aralığına giden hesabın sırasını ve kare–üçgen düzen farkını ayrı bir rehberde anlattık.
Yağmurlama Sulama HesaplamaSabit Hat mı, Kaydırmalı Hat mı?
Mandallı sistemin ayırt edici yanı, hattın sökülüp taşınabilmesidir. Aynı boru takımı sezon boyunca parselin farklı bölümlerinde kullanılabilir; bu, malzeme miktarını düşürür ama iş gücünü artırır. Karar parselin büyüklüğüne değil, sulama sıklığına ve hattı kaydıracak insan gücüne bağlıdır. Sık sulanan bir meyve bahçesinde her turda hat taşımak sürdürülemez.
| Özellik | Sabit hat | Kaydırmalı hat |
|---|---|---|
| Malzeme miktarı | Parselin tamamını kaplar | Tek bölümü kaplayacak takım yeter |
| İş gücü | Kurulumdan sonra taşıma yok | Her sulama turunda sökme ve kurma |
| Bölge değiştirme | Hat vanasından yapılır | Hattın fiziksel yeri değişir |
| Conta ve mandal | Bağlantı bir kez kurulur | Her turda açılıp kapandığı için daha hızlı yıpranır |
| Toprak işleme ve hasat | Hattın kaldırılması gerekir | Hat zaten sökülüyor, ek iş çıkmaz |
| Uygun olduğu yer | Sık sulanan bahçe, yoğun ekim | Geniş parsel, mevsimlik ürün, seyrek sulama |
İki kurgu birlikte de kullanılır: ana hat sabit bırakılır, yalnızca lateraller kaydırılır.
Boru Çapı: Ana Hat ile Lateral Aynı Değildir
Hattın çapı tek bir sayıya indirgenmez. Ana hat, aynı anda açılacak bütün başlıkların toplam debisini taşır; lateral ise yalnızca kendi üzerindeki başlıkları besler. İkisini aynı çapta çekmek her iki yönde de hata üretir: ana hat küçük kalırsa hat sonundaki başlık zayıf döner, lateral gereğinden büyük seçilirse metraj boşuna pahalılaşır ve hattı kaydırmak ağırlaşır. Önce aynı anda çalışacak başlık sayısını ve toplam debiyi bulun, sonra ana hattı bu debiye, laterali kendi yüküne göre seçin.
Mandallı hattı kuran kalemler
Sipariş listesinde çap mutlaka yazılır; farklı çaptaki mandallı parçalar birbirinin yerine geçmez.
Mandallı Sulama Boruları
Damla Sulama Boruları
Muhtelif
Ürünü incele
Mandallı Redüksiyon
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
PE Mandallı Te
Mandallı Sulama Ek Parçaları
HDPE / PE
Ürünü incele
Mandallı Abot
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Mandallı İstavroz
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Mandallı Conta
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Debi yetmiyorsa çözüm daha büyük çap değil, bölge
Kaynak bütün başlıkları aynı anda besleyemiyorsa hattı büyütmek işe yaramaz; hattı bölgelere ayırmak gerekir. Hat vanası laterallerin girişine konur, bir bölge sulanırken diğerleri kapalı tutulur ve açık kalan başlıklar tasarım basıncında çalışır. Vanayı hattın başına değil, kapatılacak kolun girişine yerleştirin — aksi halde bölge değil hattın tamamı kesilir.
Aynı Anda Kaç Başlık Çalışabilir?
Cevabı boru değil, kaynak verir. Pompa ya da şebeke belirli bir debi sağlar; her başlık da kendi nozulu ve işletme basıncında belirli bir debi çeker. Aynı anda çalıştırılabilecek başlık sayısı, kaynağın debisinin tek başlık debisine bölünmesiyle bulunur ve emniyet payı bırakılarak aşağı yuvarlanır. Sayı yetmiyorsa ya küçük nozula geçilir ya da hat bölgelere ayrılıp sırayla sulanır; çapı büyütmek kaynağın veremediği suyu üretmez.
Mandallı hatta suyun yolu
- Kaynak / pompa
- Filtre
- Ana hat vanası
- Ana hat (mandallı PE boru)
- Te ile lateral ayrımı
- Lateral hat vanası
- Sprink adaptörü ve uzatma borusu
- Yağmurlama başlığı
Hattı Kurma Sırası
Yerleşimi araziye işaretleyin
Ana hattın güzergâhını ve başlık noktalarını kazıkla araziye çıkarın. Plan kâğıtta değil toprakta doğrulanır; eğim ve engel ancak burada görülür.
Ana hattı serin, mandalları temiz kapatın
Boruları güzergâh boyunca serip mandalları sırayla kapatın. Conta yuvasını temiz tutun; toprak kalıntısı kalan her bağlantı ilk basınçta sızdırır.
Lateralleri te ve istavrozla ayırın
Ayrım noktalarında te, dört yönlü dağıtımda istavroz kullanın. Çap küçülecekse redüksiyonu ayrım noktasına koyun; ortadaki daralma bütün kolu zayıflatır.
Başlıkları adaptör ve sehpayla dikin
Sprink adaptörü hattı başlığa bağlar, uzatma borusu başlığı bitki boyunun üzerine çıkarır. Sehpalı noktalarda başlığın dik durduğunu kontrol edin.
Hattı başlık takmadan yıkayın
Başlıkları takmadan hattı açıp içindeki toprağı ve kesim talaşını dışarı atın. Nozulu tıkayan kirin çoğu ilk açılışta hattın içinde bulunur.
Bölge bölge açıp kontrol edin
Her bölgeyi tek başına açın, hat sonundaki başlığın dönüşünü izleyin. Hat sonu zayıfsa sorun çapta ya da aynı anda açık başlık sayısındadır.
Mandalı sıkmak sızdırmazlığı artırmaz
Mandallı bağlantıda sızdırmazlığı conta sağlar, mandalın gerginliği değil. Sızdıran bir bağlantıyı daha çok sıkmak conta yüzeyini ezer ve kaçağı kalıcı hâle getirir. Doğru sıra: basıncı boşaltın, mandalı açın, contayı ve boru ucunu temizleyin, contayı yuvasına oturtup yeniden kapatın.
Başlık, Sehpa ve Bağlantı Parçaları
Mandallı hatta kullanılan başlıklar ve ara parçalar
Başlık seçimi ıslatma yarıçapı, nozul debisi ve bitki boyuyla birlikte değerlendirilir; uzatma borusu ve sehpa da aynı listeye yazılır.
Şanzımanlı Tip Roket 30 Yağmurlama Başlığı
Mandallı Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Şanzımanlı Tip Roket 55 Yağmurlama Başlığı
Mandallı Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Şanzımanlı Tip Roket 65 Yağmurlama Başlığı
Mandallı Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Orta Boy Çarpmalı Tip Yağmurlama Başlığı
Mandallı Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Yağmurlama Başlık Sehpaları
Mandallı Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Sprink Uzatma Borusu
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Sprink Adaptörü
Mandallı Sulama Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü inceleRoket 30, 55 ve 65 arasında mı kaldınız?
Şanzımanlı roket ile çarpmalı tipin farkını, hangi başlığın hangi parsele uyduğunu ve aralık–debi ilişkisini ayrı rehberde karşılaştırdık.
Yağmurlama Başlığı SeçimiSık Yapılan 7 Kurulum Hatası
- Aralığı en uzak damlaya göre vermek: başlıkların arasında kuru bir halka kalır.
- Ana hattı laterale eşit çapta çekmek: hat sonundaki başlık tasarım basıncına ulaşamaz.
- Bütün başlıkları aynı anda açmak: debi bölününce hiçbiri düzgün dönmez.
- Filtreyi atlamak: kum ve tortu nozulu tıkar, arıza başlıkta aranır ama kaynak sudadır.
- Contayı ve boru ucunu temizlemeden mandalı kapatmak: bağlantı ilk basınçta sızdırır.
- Hattı yıkamadan başlık takmak: montaj artığı doğrudan nozula gider.
- Rüzgâr yönünü hesaba katmamak: dizilim doğru olsa bile su parselin bir kenarına kayar.
Kurulum Öncesi Kontrol Listesi
- Kaynağın debisi ve hattın giriş basıncı ölçüldü mü, tahmin edilmedi mi?
- Parsel kaç bölgeye ayrılacak, her bölgede kaç başlık çalışacak?
- Ana hat ve lateral çapları ayrı ayrı belirlendi mi?
- Dizilim kare mi üçgen mi; rüzgâr yönü plana işlendi mi?
- Parsel sınırındaki başlıkların suyu yola ve komşuya gitmiyor mu?
- Bölge girişlerine hat vanası kondu mu?
- Kaynak çıkışına filtre yerleştirildi mi?
- Conta, adaptör, kör tapa ve redüksiyon listede adet olarak yazıldı mı?
Mandallı Sulama Hattı Maliyetini Ne Belirler?
| Etken | Maliyete etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Çap büyüdükçe | ▲ artar | Metre başına malzeme ve mandal ölçüsü büyür |
| Başlık aralığı sıklaştıkça | ▲ artar | Aynı alanda daha çok başlık, adaptör ve te gerekir |
| Üçgen düzen yerine kare düzen | ▼ düşer | Daha az başlık noktası ve daha az ara parça |
| Sabit hat yerine kaydırmalı kurgu | ▼ düşer | Aynı takım parselin farklı bölümlerinde kullanılır |
| Ana hat uzadıkça | ▲ artar | Boru metrajı ve bağlantı sayısı doğrudan artar |
| Adet arttıkça | ▼ düşer | Hazırlık ve sevkiyat verimliliği |
Neden liste fiyatı yayınlamıyoruz?
Mandallı hatta maliyet tek bir metre fiyatından çıkmaz; çap, başlık adedi, ek parça kırılımı ve sevkiyat mesafesi birlikte belirler. Aynı parsel için iki farklı dizilim, iki farklı liste üretir. Bu yüzden rakam yerine parsel bilgisini alıp kalem kalem teklif hazırlıyoruz.
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden mandallı sulama borularını, ek parçalarını ve yağmurlama başlıklarını Türkiye geneline tedarik eder; Kocaeli, Bursa, Ankara ve İzmir yönündeki sevkiyatlar da bu merkezden çıkar. Listeyi hattaki dizilim sırasına göre yazdığımız için conta, adaptör ve kör tapa gibi küçük kalemler eksik kalmıyor.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, tarla ve şantiye teslim
- Ürün grubu
- Tarımsal Sulama › Mandallı Sprinkler · Mandallı Sulama Ek Parçaları
- İlgili standart
- TS EN 12201 (PE basınçlı boru serisi)
- Teklife esas bilgi
- Parsel ölçüsü, çap, başlık adedi, ek parça kırılımı
- Teklif süresi
- Liste ulaştığı gün
Sıkça Sorulan Sorular
Mandallı sulamada başlıklar kaç metre arayla dizilir?+
Sabit bir sayı yoktur. Mesafe; başlığın ıslatma yarıçapına, nozul çapına, işletme basıncına ve rüzgâra göre belirlenir. Kural şudur: su komşu başlığın durduğu noktaya ulaşmalıdır. Rüzgârlı arazide aralık daraltılır ve üçgen dizilim tercih edilir.
Ana hat ile lateral aynı çapta olabilir mi?+
Küçük parsellerde olabilir, genel kural değildir. Ana hat aynı anda açılan bütün başlıkların toplam debisini taşır; lateral yalnızca kendi üzerindekileri besler. Ana hat küçük kalırsa hat sonu zayıflar, lateral büyük seçilirse metraj gereksiz pahalılaşır.
Aynı anda kaç başlık çalıştırabilirim?+
Kaynağın verdiği debiyi tek başlığın çektiği debiye bölün, emniyet payı bırakarak aşağı yuvarlayın. Çıkan sayı bir bölgede aynı anda açabileceğiniz adettir. Fazlası gerekiyorsa küçük nozula geçin ya da hattı bölgelere ayırın.
Kaydırmalı kurgu malzemeden ne kazandırır?+
Parselin tamamı yerine tek bölümünü kaplayacak takım yeter; kazanç, parselin kaç bölüme ayrıldığıyla doğru orantılıdır. Karşılığında her turda sökme–kurma işi çıkar, conta ve mandal daha hızlı yıpranır.
Hat sonundaki başlık zayıf çalışıyor, ne yapmalı?+
Önce aynı anda açık başlık sayısını düşürün; sorunun çoğu buradan çıkar. Düzelmiyorsa ana hat çapına bakın ve hattı ortadan beslemeyi değerlendirin. Filtrenin tıkalı olması da giriş basıncını sessizce düşürür.
Mandallı hatta filtre şart mı?+
Kaynak kuyu, gölet veya dere ise şarttır. Nozul ağzı dardır; kum, alg ve tortu doğrudan buraya gider. Filtre kaynağın çıkışına, ana hat vanasından önce konur.
Kurulumdan sonra hattı yıkamak gerekir mi?+
Evet. Başlıklar takılmadan hat açılır, içindeki toprak ve kesim talaşı hattın ucundan dışarı atılır. Bu adım atlanırsa montaj artığı ilk çalıştırmada nozula gider.
Sezon sonunda hat tarlada kalabilir mi?+
Kalabilir, ama toprak işlemesi ve don riski olan parsellerde toplanması daha doğrudur. Toplarken hattın suyunu boşaltın ve contaları boru uçlarında bırakmayın; kaybolan conta ertesi sezonun en çok aranan kalemidir.
Parselinize göre hat listesini birlikte çıkaralım
Parsel ölçüsünü, su kaynağının debisini ve düşündüğünüz başlık tipini iletin; çap kırılımı ve ek parçalarla kalem kalem teklif hazırlayalım.
Teklif Al
